VSO Checklist: 15 punten om te controleren voordat je tekent
Je werkgever legt een vaststellingsovereenkomst (VSO) op tafel. Het document ziet er netjes uit, de toon is vriendelijk, en de druk om snel te tekenen is voelbaar. Toch is dit het moment om pas op de plaats te maken. Een VSO is juridisch bindend. Wat je nu wegtekent, kun je later niet meer terugdraaien.
Deze checklist behandelt 15 concrete punten die je moet controleren voordat je je handtekening zet. Bij elk punt lees je wat het inhoudt, waarom het ertoe doet, en waar de valkuilen liggen. Onderhandelen over je VSO begint met weten waar je op moet letten.
1. Transitievergoeding: klopt het bedrag?
De transitievergoeding is wettelijk vastgelegd in artikel 7:673 BW. De formule is 1/3 bruto maandsalaris per dienstjaar, pro rata berekend per maand en per dag. Het bruto maandsalaris omvat meer dan alleen je basissalaris: vakantiegeld (8%), een eventuele dertiende maand, structurele toeslagen en het gemiddelde van variabele beloningen over de afgelopen 36 maanden tellen allemaal mee.
Werkgevers rekenen regelmatig met een te laag bruto maandsalaris. Ze vergeten het vakantiegeld, laten de dertiende maand buiten beschouwing, of berekenen het dienstverband niet tot op de dag nauwkeurig. Gebruik onze transitievergoeding calculator om het juiste bedrag te controleren. Het maximum voor 2026 bedraagt 102.000 euro bruto (of een jaarsalaris als dat hoger is).
2. Fictieve opzegtermijn: lang genoeg voor WW?
Het UWV past bij een VSO een zogenaamde fictieve opzegtermijn toe. Dit is de wettelijke opzegtermijn die zou gelden als je werkgever je op reguliere wijze had ontslagen. Je WW-uitkering begint pas nadat deze termijn is verstreken, gerekend vanaf het moment van ondertekening.
De wettelijke opzegtermijn hangt af van je dienstverband: 1 maand bij minder dan 5 jaar, 2 maanden bij 5 tot 10 jaar, 3 maanden bij 10 tot 15 jaar en 4 maanden bij 15 jaar of langer. Controleer of je cao een afwijkende opzegtermijn kent. Als de einddatum in je VSO te vroeg valt, ontstaat er een gat tussen je laatste salaris en je eerste WW-uitkering. Dat gat wordt niet gecompenseerd.
3. Einddatum: sluit deze aan op de opzegtermijn?
De einddatum van je arbeidsovereenkomst moet minimaal de fictieve opzegtermijn respecteren. Concreet: tel de opzegtermijn op bij de datum waarop je de VSO ondertekent. De einddatum mag op die datum of later vallen, maar niet eerder. Een te vroege einddatum kost je geen WW-recht, maar wel WW-uitkering over de tussenliggende periode.
Let ook op het verschil tussen "per 1 april" en "tot 1 april". Bij "per 1 april" is 1 april je eerste werkloze dag. Bij "tot 1 april" is 31 maart je laatste werkdag. Dit verschil van een dag kan gevolgen hebben voor je WW-ingangsdatum en je laatste salarisafrekening.
4. Reden ontslag: geen verwijtbare werkloosheid?
De formulering van de ontslagreden is cruciaal voor je WW-aanvraag. Het UWV toetst of je verwijtbaar werkloos bent geworden. Het initiatief voor het ontslag moet bij de werkgever liggen, en de reden mag niet duiden op ernstig verwijtbaar handelen van jouw kant.
Veilige formuleringen verwijzen naar bedrijfseconomische redenen, reorganisatie of een verschil van inzicht over de invulling van de functie. Formuleringen die verwijtbaarheid suggereren (disfunctioneren, plichtsverzuim, integriteitsschending) kunnen je WW in gevaar brengen. Controleer de exacte bewoordingen zorgvuldig.
5. Finale kwijting: wat teken je weg?
Vrijwel elke VSO bevat een clausule over finale kwijting. Dit betekent dat beide partijen na uitvoering van de overeenkomst niets meer van elkaar te vorderen hebben. Alles wat niet expliciet in de VSO staat, geef je daarmee op.
De valkuil zit in wat er niet in de VSO staat. Heb je nog openstaande declaraties? Een bonus over het lopende jaar? Niet-uitbetaalde overuren? Een studiekostenbeding dat je werkgever zou kwijtschelden? Als deze posten niet in de VSO worden genoemd, kun je ze na ondertekening niet meer claimen. Maak een volledige lijst van alle financiele posten voordat je akkoord gaat met finale kwijting.
6. Concurrentiebeding: wordt het opgeheven?
Een concurrentiebeding beperkt je mogelijkheden om na je ontslag bij een concurrent te gaan werken of een eigen onderneming te starten in dezelfde branche. Bij ontslag via een VSO is het gebruikelijk dat het concurrentiebeding vervalt. Maar "gebruikelijk" is niet hetzelfde als automatisch.
Controleer of de VSO expliciet vermeldt dat het concurrentiebeding komt te vervallen. Staat er niets over in de overeenkomst, dan blijft het beding in principe geldig. Dat kan je maandenlang belemmeren in het vinden van een nieuwe baan. Zeker als je in een gespecialiseerde branche werkt, is dit punt niet onderhandelbaar: het concurrentiebeding moet eruit.
7. Relatiebeding: wordt het opgeheven?
Een relatiebeding verbiedt je om na je vertrek contact te onderhouden met klanten, leveranciers of andere zakelijke relaties van je voormalige werkgever. Dit beding werkt anders dan een concurrentiebeding, maar kan net zo beperkend zijn, vooral als je in een relatie-gedreven sector werkt (consultancy, sales, accountancy).
Net als bij het concurrentiebeding geldt: zorg dat de VSO expliciet vermeldt dat het relatiebeding vervalt. Als je werkgever het relatiebeding wil handhaven, onderhandel dan over de duur en de reikwijdte. Een relatiebeding van 24 maanden is in veel gevallen onredelijk lang na een ontslag op initiatief van de werkgever.
8. Geheimhoudingsbeding: redelijk?
Een geheimhoudingsbeding is standaard in de meeste arbeidsovereenkomsten en blijft vaak ook na het einde van het dienstverband van kracht. Op zichzelf is dat redelijk: bedrijfsgeheimen zijn bedrijfsgeheimen. Maar let op de formulering en de sanctie.
Sommige geheimhoudingsbedingen zijn zo breed geformuleerd dat ze je praktisch verbieden om over je werkervaring te praten. Controleer of het beding zich beperkt tot daadwerkelijk vertrouwelijke informatie (klantgegevens, prijsafspraken, strategische plannen) en niet je algemene kennis en vaardigheden omvat. Controleer ook of er een boetebeding aan is gekoppeld en of de boete proportioneel is.
9. Vakantiedagen: uitbetaling restant?
Bij het einde van je dienstverband heb je recht op uitbetaling van je openstaande vakantiedagen. Dit geldt zowel voor wettelijke vakantiedagen (4 keer de wekelijkse arbeidsduur) als voor bovenwettelijke vakantiedagen, tenzij je cao anders bepaalt.
Controleer hoeveel vakantiedagen je nog hebt openstaan. Vraag een actueel overzicht op bij HR of je salarisadministratie. De waarde per dag is je dagloon inclusief vakantiegeld. Let erop dat de VSO vermeldt dat openstaande vakantiedagen worden uitbetaald bij de eindafrekening. Als de VSO vermeldt dat je geacht wordt alle dagen te hebben opgenomen, verlies je het recht op uitbetaling.
10. Bonus en variabel loon: pro rata afwikkeling?
Als je arbeidsovereenkomst een bonusregeling bevat, heb je in veel gevallen recht op een pro rata bonus over het lopende bonusjaar. Vertrek je bijvoorbeeld halverwege het jaar, dan heb je in principe recht op de helft van je doelbonus (mits de doelstellingen op schema liggen).
Werkgevers laten de bonus vaak buiten de VSO. De redenering is dat je het volledige bonusjaar niet afmaakt. Maar jurisprudentie laat zien dat een pro rata aanspraak op de bonus in veel gevallen redelijk is, zeker bij ontslag op initiatief van de werkgever. Controleer ook of je aandelenopties, RSU's of andere variabele beloningen hebt die bij vertrek vervallen of versneld moeten worden afgewikkeld.
11. Pensioen: opgebouwde rechten?
Je opgebouwde pensioenrechten blijven altijd van jou, ongeacht de reden van ontslag. Maar er zijn wel aandachtspunten. Controleer of je pensioenfonds of verzekeraar wordt geinformeerd over het einde van je dienstverband. Controleer ook tot welke datum pensioenpremie wordt afgedragen.
Bij sommige pensioenregelingen geldt een wachttijd voor arbeidsongeschiktheidsdekking. Als je na je ontslag arbeidsongeschikt raakt, kan er een gat zitten in je verzekeringsdekking. Vraag je pensioenfonds of je een vrijwillige voortzetting van de pensioenopbouw kunt aanvragen na je vertrek. De termijn hiervoor is doorgaans beperkt.
12. Bedrijfseigendommen: laptop, telefoon, leaseauto?
De VSO moet duidelijk regelen wat er gebeurt met bedrijfseigendommen. Bij een laptop en telefoon is de afspraak meestal helder: inleveren op de laatste werkdag, of overnemen tegen een restwaarde. Bij een leaseauto liggen de zaken complexer.
Een leaseauto valt weg op het moment dat je arbeidsovereenkomst eindigt. Als je de auto nog nodig hebt voor de periode tussen je ontslag en je nieuwe baan, kun je in de VSO afspreken dat je de auto nog een bepaalde periode mag gebruiken. Controleer ook of de werkgever eventuele bijtelling over de resterende maanden voor zijn rekening neemt. Vergeet niet dat het inleveren van een leaseauto invloed heeft op je dagelijkse mobiliteit: regel tijdig een alternatief.
13. Referenties: positief getuigschrift?
Een werkgever is wettelijk verplicht om op verzoek een getuigschrift te verstrekken bij het einde van het dienstverband (art. 7:656 BW). De wet schrijft voor dat het getuigschrift de aard van het werk en de duur van het dienstverband vermeldt. Een beoordeling van je functioneren wordt alleen opgenomen als je daar zelf om vraagt.
In de praktijk is het verstandig om in de VSO af te spreken dat je werkgever een positief getuigschrift verstrekt. Spreek ook af wie als referent optreedt en welke strekking de referentie heeft. Dit voorkomt verrassingen als een toekomstige werkgever belt met je oude leidinggevende. Overweeg om het concept van het getuigschrift als bijlage aan de VSO toe te voegen.
14. Vrijstelling van werk: met behoud van salaris?
Veel VSO's bevatten een bepaling over vrijstelling van werk (ook wel: garden leave of non-actiefstelling). Dit betekent dat je niet meer hoeft te werken, maar wel je volledige salaris en arbeidsvoorwaarden behoudt tot de einddatum.
Controleer of de vrijstelling van werk expliciet "met behoud van salaris en emolumenten" vermeldt. Controleer ook of de werkgever je vakantiedagen mag afboeken tijdens de vrijstellingsperiode. Dit is een veelgebruikte constructie om openstaande vakantiedagen weg te werken zonder ze uit te betalen. Als je daar niet mee akkoord gaat, moet dat in de VSO worden uitgesloten. Vrijstelling van werk geeft je bovendien de mogelijkheid om alvast te solliciteren of een nieuwe baan te starten, mits het concurrentiebeding is opgeheven (punt 6).
15. Bedenktermijn: 14 dagen wettelijk!
Het laatste punt is meteen het belangrijkste vangnet. Op grond van artikel 7:670b lid 2 BW heb je na ondertekening van een vaststellingsovereenkomst het recht om deze binnen 14 dagen te ontbinden. Dit is een dwingendrechtelijke bepaling: je werkgever kan dit recht niet uitsluiten of beperken in de VSO.
De bedenktermijn gaat in op de dag na ondertekening. Ontbinding vindt plaats door een schriftelijke verklaring aan je werkgever (een e-mail volstaat). Je hoeft geen reden op te geven. Als de VSO geen melding maakt van de bedenktermijn, wordt de termijn automatisch verlengd naar 21 dagen.
Let op: je kunt het recht op bedenktijd slechts eenmaal per 6 maanden gebruiken. Als je eerder een VSO hebt ontbonden en je werkgever biedt binnen 6 maanden opnieuw een VSO aan, geldt de bedenktermijn niet meer.
Samenvatting: waar let je op?
De kern van deze checklist is eenvoudig: neem de tijd. Een VSO is geen formaliteit, maar een juridisch bindend document dat je financiele en professionele toekomst raakt. Controleer elk punt systematisch:
- Financieel (punt 1, 9, 10, 11): transitievergoeding, vakantiedagen, bonus, pensioen
- WW-veiligheid (punt 2, 3, 4): fictieve opzegtermijn, einddatum, ontslagreden
- Beperkingen (punt 5, 6, 7, 8): finale kwijting, concurrentie, relatie, geheimhouding
- Praktisch (punt 12, 13, 14): bedrijfseigendommen, referenties, vrijstelling
- Vangnet (punt 15): de wettelijke bedenktermijn van 14 dagen
Twijfel je over een of meerdere punten? Schakel een arbeidsrechtspecialist in. De kosten van juridisch advies (vaak 200 tot 500 euro voor een VSO-check) wegen niet op tegen het bedrag dat je mogelijk misloopt door een ongunstige VSO te accepteren.
Bereken eerst je transitievergoeding
Punt 1 van deze checklist is het controleren van het bedrag. Gebruik onze gratis calculator om je wettelijke transitievergoeding te berekenen op basis van je dienstverband en salaris. Zo weet je precies wat het minimum is waar je recht op hebt, en kun je beoordelen of het aanbod in je VSO daar bovenuit komt of juist onder blijft.